2024 жылы қытайлық брендтер Қазақстанда 73 704 жаңа автокөлік сатты — бұл нарықтың 36%-ы. 2025 жылы Алматыда жаңа мультибрендті зауыт іске қосылды, ал 2026 жылдың шілдесінде Allur компаниясы Li Auto өндірісі туралы келісімге қол қойды. Көліктер қазірдің өзінде ел ішінде құрастырылуда. Ендігі басты сұрақ — олардың құнының қанша бөлігі Қазақстанда нақты қалады.
Қытайлық маркалар небәрі бірнеше жыл ішінде экзотикадан бастап әрбір үшінші жаңа көлікке дейінгі жолды жүріп өтті. Chery, JAC, Haval, Changan, Jetour және Geely енді тек сатып алушылар үшін ғана күреспейді. Олар қазақстандық конвейерлерден орын алуда.
Әрбір үшінші жаңа көлік — қытайлық
Kolesa.kz есебі бойынша, 2024 жылы 18 қытайлық бренд жалпы нарықтағы 205 111 көліктің 73 704-ін сатқан. Қазақстан автобизнес қауымдастығының басқа есебі 77,8 мыңды және 37,9%-ды көрсетеді. Айырмашылық әдістемеге байланысты, бірақ одан ауқым өзгермейді: Қытай нарықтың үштен бірінен астамын иеленді.
2024 жылы Қазақстанның жаңа автокөліктер нарығындағы қытайлық брендтердің үлесі
2025 жылы нарық екінші жыл қатарынан 200 мың көліктен асты. Ең маңыздысы басқа: ең көп сатылатын он модельдің барлығы Қазақстан ішінде өндірілген. Сатып алушы енді жай ғана қытайлық брендті емес, қазақстандық зауыттан шыққан қытайлық марканың көлігін таңдайды.
Қазақстан тек өткізу нарығы болуды тоқтатты
Елде JAC, HOWO және Yutong автобустары қазірдің өзінде шығарылуда. 2025 жылы Алматыда Changan, Chery және Great Wall Motor мультибрендті өндірісі іске қосылды. Өндіріс импортқа қарағанда көбірек жұмыс орнын ашады, бірақ «зауыт» сөзінің өзі әлі ештеңеге кепілдік бермейді.
Дайын машина жиынтығын құрастыру мен шанақ бөлшектерін, пластикті, электроника мен бағдарламалық жасақтаманы өндіру арасында үлкен айырмашылық бар. Бірінші жағдайда негізгі құн жеткізушіде қалады. Екінші жағдайда зауыт айналасында жергілікті компаниялар мен инженерлер желісі қалыптасады.
Локализация құрастырудан басталады, бірақ ең жоғары құндылық компоненттер мен әзірлеу деңгейінде пайда болады. RAEM инфографикасы
Li Auto келісімге қол қойды — мерзімдер мен модельдер әзірге жоқ
2026 жылғы 16 шілдеде Allur және Li Auto Қазақстанда автокөлік өндіру туралы келісімге қол қойды. Ол Ақорданың ресми құжаттар тізіміне енді. Бірақ өндірістік алаң, модельдер, инвестиция көлемі, қуаттылық және іске қосу мерзімі жария түрде аталған жоқ.
Сондықтан нақты келісім туралы айтқан орынды. Li L6, L7 немесе L9 көліктерін белгілі бір жылдан бастап қазақстандық құрастыруға уәде беруге әлі ерте.
Мәміленің мәнмәтіні мықты: 2025 жылдың соңына қарай Li Auto 1,54 миллионнан астам автокөлікті жиынтық жеткізгенін хабарлады және модельдерін Қазақстанға, Әзербайжанға және Мысырға шығарып үлгерді. Қазақстан алдымен экспорттық нарыққа айналды, енді өндірістік алаң рөліне үміткер болуда.
Chery өндірісті кеңейтуде, Geely қуаттау желісіне қарауда
Сол шілдедегі пакетте Astana Group пен Chery Astana Motors Manufacturing Kazakhstan зауытында OMODA және JAECOO шығару бойынша техникалық-лицензиялық келісімге қол қойды.
«Самұрық-Қазына», Freedom Holding, Астана әкімдігі және Geely арасындағы бөлек меморандум қуаттау инфрақұрылымына және автоөнеркәсіпте ЖИ қолдануға қатысты. Бұл енді бір ғана модельге емес, электромобильдер айналасындағы жүйеге ставка жасау: қуаттағыштар, цифрлық сервистер және көлікті басқару.
«Қазақстанда жасалған» жазуын бөлшектерге бөліп қарау керек
Экономика үшін нақты әсерді түсіну мақсатында әрбір жоба бойынша бес көрсеткіш қажет:
• автомобиль құнындағы жергілікті бөлшектер мен жұмыстардың үлесі;
• өндіріс пен әзірлеудегі жұмыс орындарының саны;
• нақты салынған инвестиция көлемі;
• қазақстандық зауыттан көліктер экспорты;
• компоненттердің, материалдардың және бағдарламалық жасақтаманың жергілікті жеткізушілері.
Әзірге бұл деректер үзінді түрде ғана ашылуда. Сондықтан өндірістің мемлекеттік статистикасы көліктердің санын көрсетеді, бірақ ел ішінде қанша технология мен ақша қалатыны туралы сұраққа дерлік жауап бермейді.
Келесі кезең — тағы бір бренд емес, өз жеткізушілеріміз
Қазақстан қытайлық маркаларды тарта алатынын және құрастыру желілерін іске қоса алатынын дәлелдеді. Келесі міндет күрделірек: зауыттардың ел ішінде көбірек бөлшек сатып алуын, инженерлерді оқытуын және көліктерді экспортқа жіберуін қамтамасыз ету.
Егер Li Auto, Chery және басқа брендтер өздерімен бірге жергілікті жеткізушілер желісін ала келсе, автоөнеркәсіп дербес салаға айналады. Егер машина жиынтықтары дайын дерлік күйінде келе беретін болса, Қазақстан әдемі конвейерлерге ие болады, бірақ негізгі қосылған құн қайтадан Қытайға кетуін жалғастырады.
