11 қазан күні таңертең қазақстандықтар Яндекс қызметтерінің қолжетімсіздігіне тап болды: такси шақыру, тағам мен жеткізуге тапсырыс беру мүмкін болмады. Жолаушылар басқа қосымшаларды іздей бастады. inDrive негізін қалаушы Арсен Томскийдің айтуынша, бірнеше сағат ішінде оның платформасы арқылы сапарлар мен жеткізу тапсырыстарының саны әдеттегі жексенбілік таңмен салыстырғанда үш есеге жуық өскен.
Алайда клиенттердің күрт ағылуы көлік тапшылығымен және сапарлардың қымбаттауымен қатар жүрді. 13 қазанда Қазақстанның Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі жекелеген бағыттар бойынша бағаның үш есеге жуық өскені туралы хабарламалардан кейін inDrive-қа алдын ала ескерту жолдады.
Іркіліс нарықтың бірнеше тарапына бірден әсер етті: жолаушылар үйреншікті көлігіне қол жеткізе алмады, жүргізушілер мен курьерлер — тапсырыстарынан айырылды, ал бәсекелес агрегаторға үлкен жүктеме түсіп, оны жедел түрде көлік тарту арқылы реттеуге тура келді. Сонымен бірге қазақстандық цифрлық сервистердің елден тыс инфрақұрылымға тәуелділігі туралы мәселе туындады.
Яндекске не болды
11 қазанда «Яндекс Go» Қазақстандағы сервистер қателіктермен жұмыс істеуі немесе уақытша қолжетімсіз болуы мүмкін екенін растады. Компания қалпына келтіру жұмыстары жүріп жатқанын хабарлап, үзілістер пайдаланушылардың жоспарларына, жүргізушілер мен курьерлердің жұмысына кедергі келтіргенін мойындады.
Мәселелер Яндекстің Ресейдегі деректер орталықтарының инфрақұрылымына зақым келуі аясында пайда болды. Жарияланған мәліметтер бойынша, ұшқышсыз аппараттар шабуылынан кейін Владимир қаласындағы дата-орталықтың жұмысы тоқтаған. Іркілістер бірнеше елдегі, соның ішінде Қазақстандағы пайдаланушыларға әсер етті.
Оқиға ауқымы такси қосымшасынан тыс жерлерге тарады. Ресейде төлемдерге, интернет-дүкендерге, жеткізуге және басқа цифрлық қызметтерге байланысты мәселелер туралы хабарлар түсті. Яндекс инфрақұрылымның зақымдануы қолдау қызметінің жұмысына да әсер еткенін хабарлады. 11 қазан күні кешке компания кейбір функциялар әлі де қолжетімсіз болуы мүмкін екенін ескертіп, сервистерге қолжетімділік біртіндеп қалпына келтіріліп жатқанын мәлімдеді.
Қазақстан үшін ең сезімтал жағдай такси мен жеткізудегі іркілістер болды: бұл қызметтер тапсырыс берген сәтте қажет. Техникалық жұмыстар аяқталғанға дейін сапарды кейінге қалдыру кез келген жолаушының қолынан келе бермейді.
inDrive тапсырыстары неліктен үш есеге жуық өсті
Арсен Томскийдің сөзінше, 11 қазан күні таңертең Қазақстанда inDrive арқылы сапарлар мен жеткізу тапсырыстарының саны әдеттегі жексенбілік таңға қарағанда бірнеше сағат ішінде үш есеге жуық өсті.
Бұл — компанияның өз көрсеткіші. Хабарламада жария абсолюттік цифрлар келтірілген жоқ. Сонымен қатар жасалған тапсырыстар санын автоматты түрде аяқталған сапарлар санына немесе кірістің өсуіне теңестіруге болмайды.
Жүргізушілерді тарту үшін inDrive Қазақстанның ең ірі 19 қаласында өз комиссиясын 1%-ға дейін төмендетті. Томский жүргізушілерден ондаған мың жаңа өтінім түскенін хабарлап, көпшілігі жедел түрде желіге шыққанын, осыдан кейін бағалар төмендей бастағанын айтты. Бұл ретте кейбір жерлерде, соның ішінде әуежайларда сапар құны жоғары деңгейде қалды.
Жүргізушінің өтінімі де жолда қосымша көліктің пайда болуына тең емес. Ұсыныстың қаншалықты артқанын бағалау үшін желіге нақты шығу, орындалған тапсырыстар саны және жолаушылардың күту уақыты туралы деректер қажет.
Саудаласу мүмкіндігі неге бағаның өсуін тоқтата алмады
inDrive жүйесінде жолаушы сапар құнын ұсынады, ал жүргізуші келісуі немесе қарсы баға ұсынуы мүмкін. Пайдаланушы бағаны, көлікті және жүргізуші рейтингін ескере отырып, қолайлы нұсқаны таңдайды.
Бірақ баға ұсыну мүмкіндігі оған көлік табылатынына кепілдік бермейді.
Жолаушылар күрт көбейіп, бос жүргізушілер жеткіліксіз болған кезде, үйреншікті баға бойынша келісу қиындайды. Жүргізуші тиімдірек тапсырысты таңдай алады, ал тез арада кетуі керек жолаушы жоғарылатылған бағаны қабылдайды.
Комиссияны төмендету мәміленің басқа бөлігіне әсер етеді: жүргізушіге орындалған сапардан көбірек ақша сақтауға мүмкіндік береді және оны желіге шығуға ынталандыруы мүмкін. Ол жолаушы үшін соңғы құнды автоматты түрде белгілемейді.
13 қазанда жарияланған хабарламаларға сәйкес, inDrive саудаласудың максималды шегін де шектеген. Бұл шаралардың сапардың орташа құнын қаншалықты төмендеткенін қосымша деректерсіз анықтау мүмкін емес.
Сондықтан бұл оқиғада екі ұқсас цифрды ажырату керек. Тапсырыстардың үш есеге жуық өсуі — inDrive негізін қалаушының платформадағы жүктеме туралы мәлімдемесі. Бағаның үш есеге жуық өсуі — жекелеген сапарлардың құны туралы хабарлар. Бүкіл Қазақстан бойынша орташа бағаның осындай өскенін растайтын деректер жарияланған материалдарда жоқ.
БҚДА неліктен араласты
13 қазанда Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі inDrive-қа жазбаша ескерту жолдады. «Яндекс Go» сервисінің уақытша қолжетімсіздігі аясында сапарлар құнының күрт өсуі туралы БАҚ хабарламалары себеп болды.
Ведомство Қазақстандағы такси агрегаторлары нарығының жоғары шоғырлануын атап өтті. Мұндай жағдайда қызметтердің қолжетімділігі мен бағаның негізсіз өсуіне жол бермеу ерекше маңызға ие: ірі сервистің іркілісі кезінде жолаушылардың таңдауы тез азаяды.
БҚДА сондай-ақ халықаралық тәжірибеде төтенше жағдайлар мен басқа да күтпеген мән-жайлар кезінде тарифтердің күрт өсуін тежеу тетіктері бар екенін көрсетті.
Бұл ретте агенттік ескертудің алдын алу сипатында екенін атап өтті. Оны жіберу inDrive бұзушы деп танылды немесе айыппұл салынды дегенді білдірмейді.
Жағдайға қатысушылар әртүрлі міндеттерді шешеді. Платформаға көбірек көлік тарту керек, жүргізушілерге қолайлы жұмыс жағдайын таңдау қажет, жолаушыларға межелі жерге жету керек. Реттеуші таңдаудың тарылуы тұтынушылардың мүдделеріне нұқсан келтіре ме, жоқ па — соны бағалайды.
Деректер Қазақстанда. Неге сервис бәрібір тоқтап қалды?
Іркілістен кейін Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі қазақстандық пайдаланушылардың дербес деректері бар серверлер ел аумағында орналасқанын және қалыпты жұмысын жалғастырып жатқанын хабарлады.
Ведомство сонымен бірге мынаны түсіндірді: такси және жеткізу қызметтерін көрсетуге қажетті компоненттердің бір бөлігі Қазақстаннан тыс жерлерде орналасқан. Сондықтан деректерді жергілікті сақтау бүкіл платформаны толық дербес етпейді.
Ақпаратты сақтау және тапсырысты орындау — әртүрлі міндеттер. Цифрлық сервиске сұрауды қабылдау, оны өңдеу, қатысушыларды байланыстыру, шарттарды есептеу және басқа жүйелермен байланысты қамтамасыз ету қажет. Бұл процестер бірнеше техникалық құрамдас бөліктерге байланысты болуы мүмкін.
Жалпы жағдайда, дербес деректер базасы қолжетімді болып қалса да, бір қажетті компоненттің істен шығуы қызметтің жұмысын бұзуы мүмкін. Қазақстандағы бұл іркілістің ауқымын нақты қандай ішкі тәуелділіктер анықтағанын жарияланған мәлімдемелерден нақты білу мүмкін емес.
Сондықтан ел ішіндегі серверлердің болуы шетелдік инфрақұрылым ажыратылған кезде сервистің жұмысын жалғастыру қабілетінен бөлек бағалануы керек.
Резервтік қуаттар мәселені неліктен әрдайым шеше алмайды
Бұлттық жүйелер қосымшалар мен деректер көшірмелерін бірнеше қолжетімділік аймағына бөле алады. Бірақ апатқа төзімділік алдын ала дайындалған архитектураны талап етеді.
Yandex Cloud өзінің құжаттамасында ресурстарды бұлтта орналастырудың өзі бір аймақ істен шыққанда қосымша жұмысының автоматты түрде жалғасуын қамтамасыз етпейтінін түсіндіреді. Компоненттерді дұрыс бөліп, резервтеуді алдын ала қарастыру қажет.
Іс жүзінде тек деректер көшірмелерінің сақталуы ғана емес, басқа қуаттарда қызмет көрсетуді жылдам іске қосу мүмкіндігі, байланысты жүйелердің қолжетімділігі және резервтің қосымша жүктемені қабылдау қабілеті маңызды.
Бұл цифрлық инфрақұрылымның жалпы жұмыс принципі. Ол техникалық есепсіз Яндекстің кейбір қызметтерінің басқаларына қарағанда неге ұзағырақ қалпына келтірілгенінің нақты себебін атауға мүмкіндік бермейді.
Бизнес үшін оқиғаны талдаудың пайдалы нәтижесі өлшенетін ақпарат болмақ: қандай функциялар істен шықты, қалпына келтіруге қанша уақыт кетті және қандай тәуелділіктерді жою қажет.
Қалпына келтіру және төлемдер туралы не белгілі
12 қазанда «Яндекс Qazaqstan» көптеген сервистердің әдеттегідей жұмыс істеп тұрғанын, бірақ кейбір функциялар әлі де қателіктер беруі мүмкін екенін хабарлады.
Компания пайдаланушылар, жүргізушілер, курьерлер мен серіктестер үшін төлемдердің тұрақтылығы мен қолдау құралдарын басымдықтар ретінде атады. Оның мәлімдеуінше, таксопарктерге төлемдер автоматты түрде жүргізілді, жүргізушілерге лезде төлемдер қолжетімді болды, бірақ кейбір төлемдер кешігулермен немесе қателіктермен өңделуі мүмкін еді.
Яндекс сондай-ақ қаражаттың қате алынып қалуының әрбір жағдайын қарастыруға уәде берді. Қолдау қызметіне түскен жоғары жүктеме салдарынан өтініштерді қарау көбірек уақытты алуы мүмкін болды.
Жекелеген функциялардың қалпына келуі барлық зардаптардың толық жойылғанын растамайды. Қосымшаның жұмысы, төлемді жүргізу және қолдау қызметіне өтінішті өңдеу әртүрлі уақытта қалыпты режимге оралуы мүмкін.
Іркіліс Қазақстанның такси нарығы үшін нені білдіреді
inDrive үшін оқиға бұрын басқа қосымша арқылы сапарларға тапсырыс берген пайдаланушыларды өз қызметімен таныстыруға мүмкіндік берді. Бірақ сұраныстың қысқа мерзімді өсуі нарықтағы үлестің тұрақты түрде ұлғаюын әлі білдірмейді.
Яндекс қалпына келгеннен кейін жолаушылар үйреншікті қызметке орала алады. Олардың бұдан арғы таңдауы бағаға, көліктің келу уақытына, көліктердің қолжетімділігіне және балама нұсқаны пайдалану тәжірибесіне байланысты болады.
Бұл оқиға қосымшалар арасындағы бәсекелестіктің шектеуін көрсетеді: екінші агрегатордың болуы жолаушылардың кенеттен ағылуы үшін бос жүргізушілердің жеткілікті санын міндетті түрде білдірмейді. Көліктер, жүргізушілердің уақыты және жол жағдайы физикалық шектеулер болып қала береді.
Такси мен жеткізу платформалары үшін мұндай іркіліс бірден екі мүмкіндікті — өз жұмысын жалғастыруды және бәсекелесте мәселе туындаған кезде қосымша сұранысты қабылдауды сынауға айналады.
Нәтижені күту уақыты, орындалған тапсырыстар саны, салыстырмалы маршруттардың құны және төлем қателерін шешу жылдамдығы бойынша бағалау қажет. Үйреншікті қосымша жұмысын тоқтатқан кезде нарықтың тасымалдауды қамтамасыз ету қабілетін дәл осы көрсеткіштер анықтайды.
inDrive түсініктемесі
2026 жылғы 13 қазан
Біз тапсырыстар санының бірінші өсуінен кейін, 9 қазанда-ақ сапарлардың қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін inDrive дереу шаралар қабылдай бастағанын растаймыз.
Мәселен, жұма күні бағалар бір сағат ішінде тұрақтанды. Сұраныс одан да жоғары болған жексенбіде бізге үш сағаттай уақыт қажет болды. Ең жоғары жүктеме кезінде желі бойынша бір сапар үшін орташа чек 519 теңгеден аспады. Бүгінде сервис тұрақты жұмысын жалғастыруда.
Сапардың түпкілікті бағасын жүргізушілер мен жолаушылар тағайындайтыны маңызды. Тапсырыстар кенеттен көбейіп, бос көліктер әрдайым жете бермеген кезде, пайдаланушылар тезірек кету үшін жоғарырақ баға ұсына бастайды.
Сапарлардың қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін біз ең көп жүктеме түскен қалаларда сервис комиссиясын 1%-ға дейін төмендеттік, сондай-ақ сұранысты теңгеру үшін мыңдаған жүргізушілерді тарттық және тартуды жалғастырудамыз. Біз жаңа жүргізушілерді тексеру тобын 2 есеге ұлғайттық және қызметтің қауіпсіздік шараларын күшейтудеміз.
Бұрын inDrive қолданбаған пайдаланушылар үшін біз Қазақстанның тағы 17 ірі қаласында «Саудаласусыз» тарифін шұғыл түрде іске қостық. Онда, егер саудаласусыз тезірек және белгіленген бағамен кету маңызды болса, жүргізуші мен жолаушы бекітілген баға бойынша сапарды қабылдайды.
Біз жағдайды бақылап отырмыз және пайдаланушыларда сапарлардың қолжетімді нұсқалары көбірек болуы үшін жұмыс істейміз.
Дереккөз: inDrive баспасөз қызметінің түсініктемесі.
