Шығыс Қазақстан облысында өткен Nomad Álemi көшпелілер мәдениетінің фестивалінде тәртіп күзетінде алғаш рет роботтандырылған иттер көмекке тартылды. Төрт аяқты аппараттар аумақты патрульдеді, полицейлерге бейнекөріністі таратты, бейнеталдау жүргізді және ШҚО ПД мәліметтеріне сәйкес, келушілердің бет-әлпетін тани алды.
RAEM бұл роботтарды кім шығаруы мүмкін екенін, олардың нақты не істей алатынын, қаншалықты дербес жұмыс істейтінін және осыған ұқсас техниканың басқа елдерде қалай қолданылатынын анықтап көрді.
Nomad Álemi фестивалінде не болды
Фестиваль Ұлан ауданының Қасым Қайсенов кентінде өтті. Күндіз оның алаңында Шығыс Қазақстанның 5 мыңға жуық тұрғыны мен қонағы болды. Кәдімгі полиция патрульдерінен бөлек, бақылау жүргізу үшін жыпылықтайтын шамдары мен дауыс зорайтқыштары бар дрондар пайдаланылды.
Қауіпсіздік жүйесінің тағы бір элементі робот-иттер болды. ШҚО Полиция департаменті үшін бұл төрт аяқты роботтарды тікелей бұқаралық іс-шарада алғаш рет қолдану тәжірибесі болды.
ШҚО ПД хабарлағандай, аппараттар белгіленген аумақты өз бетінше патрульдеуге, үздіксіз бейнебақылау жүргізуге, бейнеталдау жасауға және бет-әлпеттерді тануға қабілетті. Кескін нақты уақыт режимінде Жедел басқару орталығына берілді.
Әрбір роботтың корпусының үстіңгі бөлігіне айналмалы камера, қызыл-көк жыпылықтайтын шамдар және дауыс зорайтқыш орнатылған. Ол арқылы оператор келушілерге ескертулер мен нұсқауларды тарата алады.
Осылайша, робот-ит шешімдерді өз бетінше қабылдайтын механикалық полицей емес, төрт аяқты жылжымалы камера болып табылады. Ол датчиктерді аумақ бойынша тасымалдайды, кедергілерді айналып өтеді және операторға стационарлық бейнебақылау жүйесі жете алмайтын нүктелерден шолуды қамтамасыз етеді.
Полицияның робот-иттерін кім өндірді
ШҚО Полиция департаменті мен Қазақстан ІІМ аппараттардың өндірушісін, үлгісін, жеткізушісін және құнын атаған жоқ. Ресми хабарламаларда бет-әлпетті тануға қандай бағдарламалық қамтамасыз ету жауап беретіні де ашылмайды.
Сыртқы түрі бойынша пайдаланылған платформа қытайлық Unitree Robotics компаниясының Unitree Go2 шағын төрт аяқты роботына ұқсайды. Бұған корпустың пішіні, буындардың орналасуы, өлшемдері және шолу датчигі бар өзіне тән алдыңғы панелі нұсқайды.
Алайда полиция дәл Unitree Go2-ні сатып алды деп кесіп айтуға әзірге болмайды. Полициялық нұсқа айтарлықтай өзгертілген: оның корпусында камерасы, дауыс зорайтқышы және шамдары бар бөлек кешен орналастырылған. Мұндай қондырғыларды әдетте жергілікті немесе өңірлік жүйелік интегратор орнатады.
Төрт аяқты платформаларды өндірушілер негізінен базалық роботтандырылған шассиді сатады. Камераларды, тепловизорларды, байланыс құралдарын, газ талдағыштарды және компьютерлік көру жүйелерін тапсырыс беруші бөлек таңдайды. Сондықтан бір робот зауытта ақауларды іздеу үшін, өрт сөндірушілерде — түтін басқан ғимаратта барлау үшін, ал полицияда бейнебақылау үшін қолданыла береді.
Құжаттар ресми түрде ашылғанға дейін роботтың сырттай Unitree Go2-ге ұқсайтынын, бірақ оның нақты моделі мен шығу тегі расталмағанын айтқан орындырақ.
Unitree Go2 дегеніміз не
Unitree Robotics — тұтынушылық және өнеркәсіптік төрт аяқты платформаларды, сондай-ақ гуманоид роботтарды шығаратын Ханчжоулық қытайлық робототехникалық компания. Оның аппараттарын әртүрлі елдердің университеттері, әзірлеушілері, өнеркәсіптік кәсіпорындары мен мемлекеттік қызметтері пайдаланады.
Unitree ресми сипаттамаларына сәйкес, Go2 салмағы шамамен 15 кг құрайды және тік тұрған күйде шамамен 70×31×40 см өлшемдерге ие. Нұсқасына байланысты ол 2,5-тен 5 м/с-қа дейін жылдамдық жинай алады және 7–8 кг-ға жуық қосымша жабдықты көтере алады.
Робот кең бұрышты камерамен және 4D-лидармен жабдықталған. Лидар лазерлік импульстар жібереді және олардың шағылысу жылдамдығы бойынша кеңістіктің көлемді картасын жасайды. Бұл карта аппаратқа адамдарды, қабырғаларды, жиектастарды және басқа да кедергілерді көруге көмектеседі.
Мәлімделген жұмыс ұзақтығы стандартты аккумулятормен шамамен бір-екі сағатты және ұлғайтылған батареямен екі-төрт сағатқа дейінгі уақытты құрайды. Іс жүзінде бұл уақыт қозғалыс жылдамдығына, ауа температурасына, жер бедеріне, байланыс сапасына және орнатылған жабдықтың салмағына байланысты болады.
Go2-нің базалық нұсқалары салықтарды, жеткізуді және қосымша аппаратураны есепке алмағанда 1,6 мыңнан 4,5 мың долларға дейін тұрады. Терең бағдарламалық жетілдіруге мүмкіндік беретін EDU кәсіби нұсқасы жеке бағаланады. Камералары, қорғалған байланысы, серверлік аналитикасы және деректер базасымен интеграциясы бар полициялық кешен роботтың өзінен әлдеқайда қымбат тұруы мүмкін.
Unitree мәлімделген функциялардың бір бөлігі адамның қатысуын немесе дербес бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуді талап ететінін бөлек ескертеді. Корпуста камера мен лидардың болуы стандартты роботтың адамдардың бет-әлпетін тануға немесе полиция базаларында жұмыс істеуге қабілетті екенін білдірмейді.
Робот-ит қалай қозғалады
Роботтың басқарылатын 12 буыны бар — әр аяқта үш-үштен. Электрқозғалтқыштар тепе-теңдікті сақтау үшін олардың орналасуын үнемі түзетіп отырады.
Камералар мен лидар қоршаған кеңістіктің пішінін анықтайды, ал борттық компьютер келесі аяқты қайда қою керектігін есептейді. Егер беткей тегіс болмаса, жүйе корпустың орнын және қадам ұзындығын өзгертеді.
Төрт аяқты құрылым баспалдақтарда, көгалдарда, қиыршық тастарда және аласа кедергілері бар учаскелерде доңғалақты аппараттардан басымдыққа ие. Тепе-теңдікті жоғалтқан кезде кейбір модельдер адамның көмегінсіз өз бетінше тұра алады.
Бірақ робот-иттердің өтімділігі жиі тым асыра бағаланады. Ылғал мұз, қалың қар, балшық, сымдар, биік шөп, тым тік баспалдақтар немесе қалың тобыр мәселе тудыруы мүмкін. Сондай-ақ робот балалар мен басқа келушілердің жанында жылдам қозғалмауы керек: 15 келілік аппараттың құлауы жарақатқа әкелуі мүмкін.
Робот қаншалықты дербес жұмыс істейді
«Аумақты өз бетінше патрульдейді» деген сөз толық автономдықты білдірмейді.
Әдетте оператор алдымен жергілікті жердің цифрлық картасын жасайды және бірнеше нүктеден тұратын бағытты белгілейді. Содан кейін робот кедергілерді айналып өту үшін датчиктерді пайдалана отырып, сол бағытпен жүріп өтеді. Адам кескінге қарап отырады, қажет болған жағдайда басқаруды өз қолына алады, аппаратты тоқтатады немесе бағытты өзгертеді.
Робот аяқты қайда басу керектігін және кедергіні қай жағынан айналып өтуді өз бетінше таңдай алады. Бірақ ол келушінің құқық бұзған-бұзбағанын анықтамайды, ұстау шараларын жүргізбейді және заңды мәні бар шешімдер қабылдамайды.
Негізінде мұндай жүйеде бірден үш бөлек компонент бар:
- төрт аяқты платформа қозғалыс пен тепе-теңдікті сақтауға жауап береді;
- үстіне орнатылған камера кескінді жинайды және береді;
- сыртқы бағдарламалық жасақтама бейнеағынды талдайды және адамдардың бет-әлпетін ақпараттық базалармен салыстырады.
Есептеулер роботқа орнатылған модульде орындалуы мүмкін, бірақ бейнені Жедел басқару орталығына жібергеннен кейін полиция серверінде өңделуі ықтималырақ. Кешеннің техникалық архитектурасын ШҚО ПД ашқан жоқ.
Бет-әлпетті тану қалай жүзеге асады
Алдымен бағдарлама бейнеағыннан адамның бетін тауып, оның негізгі геометриялық белгілерін ажыратады. Олардың негізінде сандық биометриялық шаблон жасалады. Содан кейін жүйе оны қосылған базадағы шаблондармен салыстырады.
Егер ұқсастық белгіленген шектен асып кетсе, оператор ықтимал сәйкестік туралы хабарлама алады. Бірақ мұндай хабарлама адамның жеке басын әлі дәлелдей алмайды.
Нәтижеге жарық, түсіру бұрышы, қозғалыс, камераға дейінгі қашықтық, бас киім, көзілдірік және беттің басқа адамдармен ішінара жабылуы әсер етеді. Келушілер үнемі қозғалыста болатын бұқаралық іс-шарада тану шарттары бақыланатын кіреберістегі тұрақты камераға қарағанда әлдеқайда күрделі.
Бұған дейін Жетісу облысының полициясы көрнекі мысалды жариялаған болатын. Сегіз ай ішінде бейнебақылау жүйесі 82 ықтимал сәйкестікті қалыптастырған, бірақ қызметкерлер тексергеннен кейін тек 23-і ғана расталған.
Бұл ШҚО-дағы робот-иттердің дәлдігін автоматты түрде бағалауға мүмкіндік бермейді — онда басқа техника мен басқа бағдарламалық қамтамасыз ету қолданылған болуы мүмкін. Бірақ бұл мысал басты қағидатты көрсетеді: алгоритмнің нәтижесі жеке басын түпкілікті анықтау ретінде емес, тексеруге арналған белгі ретінде қарастырылуы тиіс.
Робот-ит бұған дейін Қарағанды облысында қолданылған
Nomad Álemi фестивалі ШҚО полициясы үшін алғашқы осындай тәжірибе болғанымен, Қазақстандағы алғашқы оқиға емес.
2026 жылдың 17–18 шілдесінде робот-ит Балқаш пен Теміртауда Металлургтер күнін мерекелеу кезінде пайдаланылды. Іс-шараларға 115 мыңнан астам адам қатысып, тәртіпті мыңнан астам полицей қамтамасыз етті.
ІІМ ақпараты бойынша, робот полицияның ақпараттық базаларымен біріктірілген және нақты уақыт режимінде көру өрісіне түскен адамдардың бетін тани алған.
Полиция оны пайдаланумен төрт адамның анықталуын байланыстырды: алимент төлеуден жалтарып жүрген азамат, екі мемлекеттік борышкер және сот белгілеген шектеуді бұзған бұрын сотталған ер адам.
Бұл ретте ведомство жүйенің қанша адамның бетін өңдегенін, қанша хабарламаның қате болып шыққанын және қызметкерлер адамды тексермес бұрын сәйкестіктерді қалай растағанын хабарламады.
Хабарламада полицияның жұмысы арқасында ата-аналарына қайтарылған адасып кеткен 87 бала туралы да айтылды. Алайда ІІМ балаларды дәл осы робот-ит тапты деп мәлімдеген жоқ, сондықтан бұл нәтижені тікелей бет-әлпетті тану жүйесімен байланыстыру дұрыс болмас еді.
Робот-иттер шынымен не істей алады
Мұндай аппараттардың ең практикалық артықшылығы — камераны адамның болуы қауіпті немесе қолайсыз жерге жіберу мүмкіндігі.
Робот-ит мыналарды орындай алады:
- операторға бейне мен дыбысты тарату;
- белгіленген бағыт бойынша аумақты айналып өту;
- баспалдақтарда және тегіс емес беттерде жұмыс істеу;
- кеңістікті жарықтандыру және түнгі немесе жылувизорлық камераны пайдалану;
- екіжақты дауыстық байланысты қамтамасыз ету;
- газ, радиация және температура датчиктерін тасымалдау;
- күдікті заттар мен апатты ғимараттарды тексеру;
- үй-жайдың үш өлшемді картасын жасау;
- алдын ала бағдарламаланған инспекциялық бағыттарды қайталау.
Полициялық нұсқада аппарат қарулы адам бар ғимаратқа бірінші болып кіре алады, қалдырылған затты тексере алады немесе жарылыстан кейінгі учаскені қарай алады. Мұндай сценарийлерде робот шынымен де қызметкерлер үшін қауіпті азайтады.
Ашық фестивальде оның кәдімгі портативті камерадан артықшылығы онша айқын емес. Объективтің төмен орналасуы, келушілердің аяқтары және қалың көпшілік шолуды шектеуі мүмкін. Сондықтан корпустың үстіне орнатылған бөлек айналмалы камера аса пайдалы.
Робот әзірге не істей алмайды
«Жасанды интеллект» термині қолданылғанына қарамастан, робот-ит дербес полицей болып табылмайды.
Ол адамның жеке басын өз бетінше және заңды түрде дәлелді анықтай алмайды, жанжалдың мән-жайын түсіне алмайды, мінез-құлықтың заңдылығын бағалай алмайды немесе ықпал ету шарасын таңдай алмайды. Оның жұмысын оператор қадағалап отыруы тиіс, ал бейнеталдау нәтижелерін қызметкерлер тексеруі керек.
Аппараттарда бірнеше практикалық шектеулер сақталады:
- аккумулятор заряды толық ауысымға емес, бірнеше сағатқа ғана жетеді;
- бейнені беру үшін тұрақты және қорғалған байланыс арнасы қажет;
- камералар жарыққа, қашықтыққа және беттің орналасуына тәуелді;
- автономды навигация тез өзгеретін тобыр ішінде қателесуі мүмкін;
- жаңбыр, қар және төмен температура жекелеген модельдерге әсер етеді;
- қосымша жабдық салмақты арттырып, жұмыс уақытын қысқартады;
- бағдарламалық интеграция және қызмет көрсету базалық платформадан қымбатқа түсуі мүмкін.
Сондықтан робот-итті патрульді алмастырушы ретінде емес, ерекше жерүсті дроны ретінде қарастырған дұрыс.
Нью-Йорк полициясы робот-иттерді қалай қолданады
Ең танымал мысалдардың бірі — Нью-Йорк полициясының Digidog аппараты. Бұл американдық Boston Dynamics шығарған Spot моделінің жетілдірілген нұсқасы.
Spot ШҚО-да қолданылды деп болжанған платформадан әлдеқайда үлкен: оның салмағы шамамен 34 кг және бір батареямен 90 минутқа жуық жұмыс істейді. Робот баспалдақпен көтеріле алады, үйінділер арасында қозғала алады, бейне тарата алады және қосымша жабдықты тасымалдай алады.
Нью-Йорк полициясы Digidog-ты кепілге алынғандар, бекініп алған күдіктілер, қауіпті заттар бар оқиғаларға және адамдар үшін қолжетімсіз жерлерге бағыттайды.
Бұл ретте NYPD-нің қолданыстағы саясаты тактикалық роботтарды кәдімгі патрульдеу, жаппай бақылау, тобырды бақылау және бет-әлпетті тану үшін пайдалануға тікелей тыйым салады. Аппараттарды қызметкерлер қолмен басқарады, ал құжатқа сәйкес олар тарататын бейне мен дыбыс жазылмайды және сақталмайды.
Бұл мысал техникалық жағынан ұқсас роботтардың мүлдем басқа ережелермен жұмыс істей алатынын көрсетеді. Қазақстанда платформа бұқаралық іс-шараны патрульдеу және биометриялық талдау үшін қолданылса, Нью-Йорк Digidog-ты тек қауіпті және төтенше жағдайлармен шектеді.
Сингапур: адамдарды анықтаусыз патрульдеу
2020 жылы Сингапур билігі Spot-ты Bishan–Ang Mo Kio саябағында сынақтан өткізді. Робот үш шақырымдық учаскені аралап, әлеуметтік қашықтық туралы жазылған ескертуді таратты және бейнеталдау арқылы келушілер санын бағалады.
Сингапурдың мемлекеттік GovTech агенттігі камералар нақты адамдарды бақыламағанын немесе танымағанын, ал дербес деректер жиналмағанын ерекше атап өтті. Сынақтар кезінде робот қашықтан басқарылды, оның қасында саябақ қызметінің қызметкері жүрді.
Бұл формасы жағынан жақын, бірақ деректермен жұмыс істеу бойынша қарама-қарсы сценарий: робот келушілердің жеке басын анықтамай, жалпы жағдайды бақылады.
АҚШ пен Қытай: қауіпті тексерулер және құтқару операциялары
Американың Монтгомери округінде Spot роботы жарылғыш құрылғыларды залалсыздандыру бөлімшесінің қарамағына түсті. Ол үй-жайларды қарау, баспалдақпен көтерілу, есіктерді ашу және қауіпті аймақтан кескінді беру үшін қолданылады.
Мұндай роботтың басты міндеті — жарылғыш құрылғы немесе қарулы адам болуы мүмкін жерге бірінші болып кіру. Ол үшін платформаға қосымша камералар мен манипулятор орнатылады.
Қытайда Unitree және Deep Robotics компанияларының төрт аяқты роботтары өнеркәсіпте, энергетикада және құтқару қызметтерінде қолданылады. Мысалы, Deep Robotics химиялық заттардың жарылыс салдарын жою бойынша жаттығуларда X30 аппаратын көрсетті. Робот тепловизорлық камера мен газ анализаторын тасымалдап, құтқарушылардың өміріне қауіп төндірмей, температура мен қауіпті газдардың шоғырлануын өлшеді.
Бүгінде апаттық барлау төрт аяқты құрылымның ең сенімді әрі негізделген қолданыстарының бірі болып қала береді.
Мексика: футбол матчтарындағы робот-иттер
2026 жылғы футболдан әлем чемпионатының алдында Мексиканың Гуадалупе қаласының билігі BBVA стадионының айналасындағы аумақты күзету үшін төрт K9-X робот-итін таныстырды.
Аппараттар камералармен, түнгі көру жүйесімен және дауыстық байланыс жүйесімен жабдықталған. Олар кіреберістерді патрульдеу, күдікті заттарды тексеру және қызметкерлер келгенге дейін қауіпті орындарды бастапқы қарап шығу үшін қолданылады.
WIRED басылымы атап өткендей, роботтар жартылай автономды және операторды қажет етеді. K9-X өндірушісі мен нақты техникалық сипаттамалары да жарияланған жоқ.
Мексикалық сценарий қазақстандыққа барынша жақын: екі жағдайда да робот-иттер бұқаралық іс-шаралардың қауіпсіздігі үшін тартылды. Алайда мексикалық аппараттардың бет-әлпетті тануы туралы хабарланған жоқ.
Фестивальде бет-әлпетті тану қандай сұрақтар туғызады
Адамды анықтауға мүмкіндік беретін беттің кескіні дербес деректерге жатады. Қазақстанда оларды жинау мен өңдеуді «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» заң реттейді, онда өңдеу мақсаттарына, жиналатын мәліметтердің жеткіліктілігіне, базаларды қорғауға және сақтау мерзімдеріне талаптар қарастырылған.
2026 жылы елде сондай-ақ жасанды интеллект туралы заң күшіне енді. Ол жасанды интеллектінің адам бақылауында болуы, ашықтық, деректерді қорғау және автоматтандырылған өңдеу туралы азаматтарды хабардар ету қағидаттарын бекітеді.
Құқық қорғау органдары заңнамада көзделген жағдайларда пайдаланушының әдеттегі келісімінсіз деректерді өңдей алады. Бірақ бұл шаралардың барабарлығы, ақпаратты қорғау және алгоритмдердің жұмысын бақылау туралы сұрақтарды күн тәртібінен алып тастамайды.
Полиция жүйесін қоғамдық бағалау үшін мыналарды ашу орынды болар еді:
- роботтың өндірушісі мен нақты моделін;
- кешеннің жеткізушісі мен құнын;
- бет-әлпетті тану жүйесінің атауы мен әзірлеушісін;
- кескіндер салыстырылатын базалардың тізбесін;
- алгоритмнің дәлдігі мен хабарлама қалыптастыру өлшемшартын;
- өңделген тұлғалар мен жалған сәйкестіктердің санын;
- қызметкердің нәтижені міндетті түрде тексеру тәртібін;
- бейне мен биометриялық шаблондарды сақтау мерзімдерін;
- кіру журналдарының және тәуелсіз аудиттің бар-жоғын;
- бұқаралық іс-шараларда роботтарды қолдану ережелерін.
Әзірге бұл ақпарат көпшілікке ұсынылған жоқ. Сондықтан робот-иттерді қолдану фактісі мен полиция мәлімдеген функцияларды растауға болады, бірақ кешеннің дәлдігі мен қауіпсіздігін тәуелсіз бағалау мүмкін емес.
Робот-ит — пайдалы құрал, бірақ дербес полицей емес
ШҚО тәжірибесі төрт аяқты роботтардың көрме павильондарынан нақты қалалық ортаға біртіндеп көшіп жатқанын көрсетеді. Олар полицияның шолуын кеңейте алады, күрделі жер бедерімен өте алады, бейне тарата алады және ықтимал қауіпті учаскені бірінші болып тексере алады.
Алайда мұндай кешеннің негізгі мүмкіндіктерін механикалық аяқтар емес, платформаға орнатылған камералар, қорғалған байланыс, серверлер мен бағдарламалық қамтамасыз ету қамтамасыз етеді. Бет-әлпетті тануды да жеке ақпараттық жүйе орындайды, ал робот-ит оның сенсорларын қажетті нүктеге жеткізуші ғана.
Роботтардың әлемдегі ең негізделген қолданысы адамды қорғау қажет жерлермен байланысты: жарылыс қаупі, өрт, химиялық улану, ғимараттың құлауы немесе қарулы күдіктімен байланыс кезінде.
Фестивальді биометриялық сәйкестендірумен патрульдеу — даулырақ сценарий. Оның тиімділігін тек әсерлі бейнероликке қарап бағалау мүмкін емес. Ол үшін расталған және қате сәйкестіктердің саны, ақпаратты сақтау ережелері және шешім қабылдауда адамның міндетті қатысуы туралы деректер қажет.
Фото: Шығыс Қазақстан облысының Полиция департаменті.
